'Tan tành' buôn văn hóa Tây Nguyên
Năm 2000, tỉnh Đăk Lăk có chủ trương xây dựng Buôn văn hoá dân tộc Tây Nguyên nhằm thiết lập một một buôn làng kiểu mẫu. Mục đích của dự án hoàn toàn đúng, nhưng nội dung lại có nhiều điểm trật. Hàng chục tỷ đồng đổ vào dự án đang có nguy cơ "bỏ đi".
 |
| Dự án đang trở thành nơi tập lái xe ôtô và đá bóng của trẻ con. |
Trên diện tích 33 ha tại phường Tân An, TP Buôn Ma Thuột, những người làm dự án có ý định tạo một buôn làng kiểu mẫu, góp phần tôn tạo, giữ gìn truyền thống văn hoá, phong tục tập quán của đồng bào Êđê - dân tộc bản địa có số dân đông nhất Đăk Lăk. Không gian kiến trúc nơi đây sẽ vừa mang dáng dấp hiện đại, vừa đậm đà bản sắc dân tộc. 230 hộ dân, gồm khoảng 1.150 nhân khẩu sẽ được đưa vào sinh sống trong buôn văn hoá này. Tổng kinh phí cho thực hiện dự án là 60,7 tỷ đồng. Sau 5 năm chuẩn bị, năm 2005, dự án được khởi công. Nhưng nơi đây đã xảy ra nhiều "lỗ hổng".
Lỗ hổng thứ nhất là xác định vị trí triển khai dự án. Dự án nằm ngay cửa ngõ phía bắc của thành phố, là bãi đất trống không cây xanh, không suối nước, không bến nước, hoàn toàn không phù hợp cho việc xây dựng buôn truyền thống của người Êđê.
Cái hổng thứ hai là xác định đối tượng dân được ở trong dự án. Theo dự án là công nhân viên chức, vợ chồng trẻ, người dân tộc thiểu số bản địa, hộ dân thiểu số bản địa chưa có đất ở - hoàn cảnh khó khăn, hộ làm nghề truyền thống nhưng không có điều kiện phát huy... Các hộ phải đóng góp 30% số tiền để làm nhà ở theo mẫu thiết kế chung. Đây là điều khó thực thi vì việc đóng góp 30% là một khoản tiền lớn, ước tính trên 140 triệu đồng. Hầu hết đồng bào sẽ không có khả năng đóng góp. Cũng theo quy định chọn đối tượng nói trên thì dân cư của buôn là dân góp. Điều này trái với tập tục sống theo cộng đồng dòng họ, có chủ bến nước, có già làng và như vậy, việc phục dựng các giá trị văn hoá vật thể và phi vật thể truyền thống ở đây không tạo được niềm tin cho đồng bào.
Hổng thứ ba là điều kiện sống của người dân trong dự án không có chỗ dựa. Một số hộ sống bằng nghề truyền thống mà dự án nêu, như dệt thổ cẩm, đan lát, làm rượu cần... trong thực tế cũng đang sống rất khó khăn, vì sản phẩm không tiêu thụ được bao nhiêu, người ta vẫn phải sống dựa chủ yếu vào nương rẫy. Vào sống trong vùng dự án, xa nương rẫy, người dân không có nghề để sống.
Nhiều đại biểu HĐND tỉnh Đắc Lắc đề nghị nên đình chỉ thực hiện dự án. Vùng đất dự án nên cho quy hoạch lại thành một khu đô thị hiện đại ở cửa ngõ phía bắc thành phố, sau đó bán đấu giá đất. Số tiền thu được sẽ không dưới 300 tỷ đồng. Chỉ cần trích một nửa, chọn đầu tư một cách bài bản cho 3 buôn tiêu biểu, có vị trí thuận lợi, hiện còn lưu giữ được nhiều nét truyền thống đặc sắc. Như vậy, chẳng những mục đích xây dựng buôn văn hoá kiểu mẫu, bảo tồn các giá trị văn hoá truyền thống của đồng bào Êđê sẽ trở thành hiện thực, mà hiệu quả kinh tế - xã hội cũng cao hơn nhiều.
(Theo Lao Động)
